Wśród rozmówców badaczek były m.in. aktorka Agnieszka Przepiórska, wokalistka i performerka Maniucha Bikont, reżyserka związaną z krakowskim teatrem Migro i pracującą z teatrem dokumentalnym i międzykulturowym Monika Kozłowska i duet performatywny eksplorujący języki słowiańskie Sw@da i Nichos.
Tytułowe „szeptuchy” to ludowe uzdrowicielki działające głównie na Podlasiu, wywodzące się z tradycji prawosławnej, które leczyły za pomocą szeptanych modlitw, zaklęć i ziół. Są dla mnie figurą wiedzy spoza instytucji, zakorzenionej w miejscu, doświadczeniu i w relacji z drugim człowiekiem. To postacie graniczne, więc stały się doskonałą metaforą dla projektu, w którym pytałyśmy o miejsce, w którym jesteśmy. A przecież wyszłyśmy w teren z instytucji naukowej. – tłumaczy dr hab. Joanna Roszak. Nie bez powodu szeptuchami były kobiety. Ten tytuł odnosi się i do nas jako autorek, i do rozmówczyń. Ale nasi rozmówcy także nie traktują w swoich działaniach kobiet jako przypisów do cudzej biografii – dodaje naukowczyni.
Autorki przejechały Polskę wzdłuż i wszerz. Chodzi o uważność. Europa Środkowa i Wschodnia to nie margines, a przestrzeń napięć, artystycznych transgresji. Jeździmy do naszych gości i gościn, aby ich wysłuchać i pokazać, że to co lokalne ma siłę opowiadać świat – tłumaczy dr hab. Ewa Wróblewska-Trochimiuk. Nasze podróże, a na ich mapie znalazły się Szczecin, Lublin, Białystok, Kraków, Wrocław, Warszawa i Poznań, były próbą odzyskania perspektywy – dodaje dr hab. Joanna Roszak.
„Szeptuchy” to nie jest tylko seria rozmów. To próba stworzenia żywej mapy kultury Europy Środkowo-Wschodniej. Archiwum głosów, doświadczeń i praktyk artystycznych, które często pozostają poza głównym obiegiem – dr hab. Ewa Wróblewska-Trochimiuk. Interesuje nas nie centrum, ale to co rozproszone, lokalne. Czasem kruche. Każdy odcinek to punkt na tej mapie. Każda rozmowa to zapis wiedzy, która mogłaby zniknąć, gdyby jej nie wysłuchać – podsumowuje badaczka.
Dr Ewa Wróblewska-Trochimiuk (Warszawa) jest kulturoznawczynią, badaczką kultury wizualnej w krajach byłej Jugosławii i w Europie Środkowej. Studiowała slawistykę na Uniwersytecie Warszawskim i Uniwersytecie Zagrzebskim. Pracuje jako adiunktka w Instytucie Slawistyki Polskiej Akademii Nauk.Tropi i analizuje idee polityczne artykułowane za pomocą obrazów. Od 2021 roku współredaktorka naczelna czasopisma „Sprawy narodowościowe. Seria nowa”. Popularyzuje ideę otwartej nauki.
dr hab. Joanna Roszak (Poznań) jest poetką, pisarką, literaturoznawczynią i profesorką w Instytucie Slawistyki Polskiej Akademii Nauk, także inicjatorką wielu akcji literackich dla młodzieży szkolnej i wiceprezeską Zarządu Fundacji Józefa Rotblata. Nominowana do wielu liczących się nagród literackich – była m.in. stypendystką tygodnika Polityka (2004), nominowano ją do Medalu Młodej Sztuki (2007), Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej „Silesius” (2012, za tom Wewe), Nagrody Literackiej Gdynia (2014, w kategorii Poezja), czy do Nagrody Poetyckiej im. Wisławy Szymborskiej (2016, za zbiór tego dnia). Laureatka Nagrody Marszałka Województwa Wielkopolskiego w dziedzinie kultury w 2025 roku.
