Rewolucja 3 Maja | wystawa

Z okazji Święta Konstytucji 3 maja Archiwum Główne Akt Dawnych zaprasza 3 maja br. w godz. 11.00-16.00 do swojej historycznej siedziby w Pałacu Raczyńskich w Warszawie na wyjątkowe wydarzenia wokół aktu ustrojowego Rzeczypospolitej: wystawę oryginalnych dokumentów, które współtworzyły nowoczesne państwo polskie i spotkanie z wybitnym historykiem opowiadającym o najbardziej dramatycznych czterech dniach w dziejach Rzeczypospolitej. To będzie dzień z historią pisaną ręką twórców Konstytucji.

Na wystawie można będzie zobaczyć najciekawsze dokumenty związane z Sejmem Wielkim i uchwaleniem Konstytucji 3 maja.  Archiwum Główne Akt Dawnych posiada w swoim zasobie rękopisy Ustawy Rządowej (taki oficjalny tytuł nosiła Konstytucja) oraz inne cenne dokumenty z tego okresu.  Szczególnie ważny jest Archiwum Sejmu Czteroletniego, z którego pochodzi większość prezentowanych materiałów.

Wystawione będą m.in.

• Akt konfederacji (7.10.1788) zawiązanej w sejmie z poprawkami naniesionymi ręką Stanisława Augusta; podpisany przez monarchę, posłów i senatorów,
• Projekt do formy rządu (2.08.1790) – Projekt opracowany przez powołaną 7 września 1789 r. deputację do przygotowania projektu przyszłego ustroju państwa kierowaną przez Ignacego Potockiego,
• Asekuracja – deklaracja 83 posłów i senatorów z poparciem projektu Ustawy Rządowej.
• 5 V 1791 [3 V 1791], Warszawa Ustawa Rządowa [druk urzędowy w postaci wypisu z akt grodzkich warszawskich];
• Uniwersał z 14.02.1794 r. nakazujący odesłanie do archiwum Rady Nieustającej z kancelarii całego kraju wszystkich akt sejmu1788 r. (przede wszystkim związanych z Konstytucją 3 Maja).

Kulminacyjnym punktem obchodów Święta Konstytucji będzie specjalny wykład prof. Richarda Butterwicka‑Pawlikowskiego, jednego z najwybitniejszych badaczy dziejów XVIII‑wiecznej Polski, profesora University College London i głównego historyka Muzeum Historii Polski. Autor głośnej książki „Światło i płomień. Odrodzenie i zniszczenie Rzeczypospolitej (1733–1795)” przyjrzy się wydarzeniom z przełomu 2–5 maja 1791 r., stawiając prowokujące pytanie o naturę majowej reformy. Wykład odbędzie się o godz. 17.00.

Wystawa „Rewolucja 3 maja” – 3 maja 2026 r. (niedziela), godz. 11.00–16.00, Sala Balowa Pałacu Raczyńskich.

Wykład prof. Richarda Butterwicka‑Pawlikowskiego – godz. 17.00.

Archiwum Główne Akt Dawnych, ul. Długa 7, Warszawa.

Wykonawca / Organizator:

Archiwum Państwowe w Warszawie